Paul Madaule — „The Dyslexified World” (zdysleksjonowany świat) — Alfred Tomatis

Świadectwo wideo (w języku angielskim). Paul Madaule, dawny pacjent, a następnie bliski współpracownik Alfreda Tomatisa, jest założycielem i dyrektorem Listening Centre w Toronto (Kanada). W tej rozmowie opowiada o swoim artykule „The Dyslexified World” (który można by oddać jako „zdysleksjonowany świat”), o międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Toronto w 1978 roku, a także o swoim własnym programie treningu słuchowego. Ponieważ nagranie jest w języku angielskim, poniższe streszczenie oddaje jego treść po polsku; pełna transkrypcja angielska znajduje się na dole strony. Elementy biograficzne ograniczają się do tego, co mówi sam Paul Madaule.

W tym nagraniu Paul Madaule opowiada, że dziesięć lat po przejściu własnego programu treningu słuchowego został zaproszony do wystąpienia na międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Toronto w 1978 roku. Jego zamiarem było sprawić, by ludzie zrozumieli, czym jest dysleksja od wewnątrz, z punktu widzenia osoby, której ona dotyczy, a nie już tylko z punktu widzenia pedagoga, psychologa czy specjalisty.

Dysleksja „widziana od wewnątrz”: „zdysleksjonowany świat”

Paul Madaule przypomina, że w tamtych czasach słowo „dysleksja” obejmowało znacznie szersze pole niż dzisiaj: służyło jako termin ogólny dla trudności w uczeniu się, które dziś określilibyśmy innymi słowami (zaburzenie uwagi, trudności w przetwarzaniu słuchowym itd.). Zauważa, że wszystko, co wówczas pisano, opisywało dysleksję od zewnątrz, a nigdy z perspektywy przeżywanego doświadczenia samej osoby.

To doświadczenie, jak mówi, odnalazł sam w sobie później, po przezwyciężeniu własnych trudności, ukończeniu studiów i rozpoczęciu pracy w innym kraju i w innym języku — w Republice Południowej Afryki, gdzie musiał wyrażać się po angielsku. Poczucie bycia tam obcym ożywiło w nim „smak” jego życia jako osoby z dysleksją. Stąd jego sformułowanie, które powtarza w nagraniu:

„being a stranger in your own language” — być obcym we własnym języku, we własnym kraju, wśród swoich, a tym bardziej wobec samego siebie.

Jego zdaniem to przeżycie podsyca zwątpienie w siebie: to, co nazywa się brakiem pewności siebie lub niską samooceną, przekłada się u osoby mającej trudności w szkole na pytanie egzystencjalne — „Who am I?” („Kim jestem?”). Wiąże z tym pewne zachowania częste u dotkniętych nim dzieci (robienie z siebie klauna albo — przeciwnie — wycofywanie się na koniec klasy), które, jak mówi, interpretuje się jako zwykłe „problemy z zachowaniem”.

Główna myśl, którą wysuwa: „kiedy odbieramy świat w sposób zniekształcony — kiedy słuchanie nie odbiera informacji takiej, jaką ona jest — wtedy nasz świat staje się zniekształcony”. To właśnie nazywa „dyslexified world”, zdysleksjonowanym światem. (Co do słownictwa, warto zwrócić uwagę na rozróżnienie właściwe temu podejściu: słuchać, czynność aktywna, to nie słyszeć, percepcja bierna.)

Program treningu słuchowego i przesłanie do dzieci

Paul Madaule mówi, że opiera się na własnym doświadczeniu osoby, która zaznała dysleksji — z której, jego zdaniem, nigdy nie wychodzi się całkowicie: „we just make them work for us and not disable us” („sprawiamy po prostu, że te trudności pracują dla nas, zamiast nas obezwładniać”). Chętnie przedstawia te trudności jako potencjalną szansę, pod warunkiem że zostaną zrozumiane i opracowane: osoby, których one dotyczą, miałyby, jak mówi, inny sposób postrzegania świata.

W związku z tym podaje, że trening słuchowy (listening training) pozwoliłby, jego zdaniem, przezwyciężyć przynajmniej część z nich. Przesłanie, które kieruje do dzieci i nastolatków czujących się „dziwnie” lub „nieprzystosowanie”: nie ma tu niczego „zepsutego” w mózgu ani niczego „psychicznego”, lecz zniekształcona percepcja, która z kolei wpływa na sposób działania i wyrażania się. Podaje przykład zbyt wolnego przetwarzania informacji: zanim sformułuje się odpowiedź, rozmowa już posunęła się naprzód i człowiek czuje się głupio.

Na koniec kładzie nacisk na osobę za etykietką: zaburzenie uczenia się, deficyt uwagi, zaburzenia ze spektrum autyzmu (przytacza to, co nazywano „zespołem Aspergera”)… Te etykietki dawałyby tę zaletę, że pozwalają „należeć do rodziny” i być zrozumianym, ale mają tę wadę, że zasłaniają samo dziecko. Dla niego to właśnie z tą osobą trzeba nawiązać relację, dając jej do zrozumienia nie tylko, że się ją rozumie, lecz że dostrzega się jej potencjał.

Od „Dyslexified World” do „When Listening Comes Alive”

Na zakończenie Paul Madaule wyjaśnia, że jego książka „When Listening Comes Alive” została napisana piętnaście lat po „The Dyslexified World” i stanowi jej przedłużenie: rozwinięcie tego samego tematu, mające na celu wyjaśnienie, czym jest życie z zaburzeniem słuchania wpływającym na uczenie się, język, komunikację i zachowania społeczne.

Dziś: co mówi nauka

Paul Madaule subtelnie opisuje wewnętrzne przeżycie dysleksji, a rozróżnienie, które stawia między odbieraniem świata a jego przetwarzaniem, pokrywa się z pewną rzeczywistością przetwarzania słuchowego. Lecz idea, że trening słuchowy pozwoliłby „przezwyciężyć” dysleksję, zaburzenie uwagi czy autyzm — ujęte pod jedną „zniekształconą percepcją” do naprawienia — nie jest poparta dowodami: dowody na skuteczność metody w dysleksji i zaburzeniach uczenia się pozostają słabe (pozytywne wyniki pochodzą głównie z badań niekontrolowanych, a ich autorzy sami wzywają do badań randomizowanych), a autyzm nie jest percepcją „do skorygowania”, lecz neurorozwojowym sposobem funkcjonowania. Świadectwo to ma wartość jako głos historycznego uczestnika metody, nie zaś jako dowód jej skuteczności.

Źródła

Auditory integration training and other sound therapies for autism (Cochrane, Sinha et al.) — brak wystarczających dowodów na skuteczność.

Nota redakcji: dokument ten jest reprodukowany jako świadectwo dziedzictwa, w swoim języku oryginalnym (angielskim). Wypowiedzi są wypowiedziami Paula Madaule’a i przytoczone są w mowie zależnej. Ich publikacja nie stanowi potwierdzenia metody ani opisywanych skutków, zgodnie z linią redakcyjną serwisu, który nie broni ani nie promuje tej metody.

Pełna transkrypcja (w języku angielskim)

Automatyczna transkrypcja napisów, lekko opatrzona interpunkcją dla czytelności; może zawierać nieścisłości. Wiążące jest nagranie.

Ten years after I had my program, my listening training program, in Limpa, hey, I was asked to present in an international conference. In fact, the conference took place in Toronto. It was in 1978, and I was interested in trying to make people understand what it is to have dyslexia from the inside, from the experience of the person who is dyslexic.

Now, at the time, the word “dyslexia” was used in a much wider range than we are using it now. Now, most people think of dyslexia as confusing B and D, E and this kind of thing. At the time, dyslexia was a kind of a blanket word which covered learning disability, which became later also ADD, ADHD, auditory processing difficulty — all these words at that time in France didn’t exist. All this was dyslexia. And nothing that I could find explained what is dyslexia from the point of view of the dyslexic. Everything which was written — and a lot was written on dyslexia — always was from the point of view of the educator, of the psychologist, of the specialist, but not from the person himself.

What I found — the idea of being dyslexic came back to me later on, after I was, you know, not only did I overcome the problem, went to university, started working, and having to go and work in another country, in another language. And the first few months of — that was South Africa — I had to speak English in a world which was Afrikaans-speaking, and the feeling there’s a kind of the inside taste of what I was feeling, being a foreigner, brought back the flavor of this life as a dyslexic, which made me define dyslexia as being a stranger in your own language.

Now, what I will say is that having a listening problem is to be a stranger in your own country, in your own language, with your own people — and more than with other people, but with yourself. You start doubting yourself. You start not knowing exactly who you are. Now we talk about lack of self-confidence, poor self-esteem, poor self-concept — all those terms. It’s really experienced by the one who has a difficulty at school as “Who am I?”, which means a problem which seems to be at the surface — learning, reading and spelling mistakes, all those difficulties — are really, little by little, particularly with the onset of puberty and adolescence, starting to become an existence problem: “Who am I? Do I connect well? Why don’t I connect well with the world around me, where people think I’m weird? Why do I think people see me as being weird?”

And by doing that, I start behaving, acting, which we see very, very often with kids who have learning disability, ADHD: they are trying to be the clown of the class, or they try to withdraw, sit at the back, do not communicate, depending if they are more on the introvert side or the extrovert side. And we take all this as a behavioral problem.

My point of view is that when you receive the world distorted, when your listening does not receive the information as it comes to you, your universe, your world is going to become distorted. That is what I meant by the dyslexified world. I have used my experience of someone who had dyslexia and, to a certain extent, continued to live with those aftertastes of dyslexia. We never get completely out of the difficulty we have; we just make them work for us and not disable us. That is what I try to explain to children and to the parents of those who experience this kind of problem. We can live — and, you know, your stories have shown it — there are a lot of people who have succeeded having this kind of difficulty. They have another way of looking at the world. They have another perspective of things. Perhaps it has to do with the difficulties they have, which — I always present the difficulties they have as an opportunity, as a potential opportunity, if they know how to understand it, and of course if they work and overcome it.

The good thing, the fantastic thing, is that we have something in the listening training which permits to overcome at least some of it, which means what I’m trying to tell the kids and the youngsters who feel odd, who feel weird, who feel inadequate, who feel foreigner in their own world, that it is not something wrong with the brain. It is not something mental, not something which doesn’t work in the mind. It’s just the perception is distorted, and the way they come out is influenced by the perception. The way they act, the way they speak, is influenced by how they receive. If I receive an information too slow, for example, because my processing is too long, it’s going to take me more time to think about the answer, and in a normal conversation, when I come with an answer, other people or other kids are already talking about something, and I feel like a fool. Okay? I tell them all this not to worry. So it’s something which can be improved. It’s something which can be improved to a point that it’s not going to be a problem anymore. That’s my message to kids.

Another problem with children who have a problem like a learning disability, attentional deficit disorder, autism, children in the spectrum — what we were calling Asperger, you know, socially difficult, not knowing how to fit. Some children sometimes have difficulty with body image; they don’t know how to dance well socially, they don’t know how to move with the groove, you know — they just don’t have that ability. And they have those labels, and up to the parents, everybody sees them as those labels, even themselves. How many times do I hear, “Oh yes, I do this because I’m learning disabled,” or “I do this because I have Asperger syndrome.” Which in a way is good, because at least I belong to a family, I am understood; in another way is not good, because nobody is looking at who I am, who is behind the child. Behind this is the one we have to connect with — behind all those difficulties that I was describing, which for me have a lot to do (not fully, but a lot) with the way they perceive the world, process the world, make sense out of what they receive, and turn it out into expression, verbal and nonverbal.

There is a child, there is a person. If you can connect with a person, if you can tell that person not only “I understand you” but “I like who you are,” because I see all the potential there — you know, those things that you have a hard time right now expressing to people, I see it, I lived with it, and good for you, and we are going to try to get you out of that, to show people what you are capable of doing.

“When Listening Comes Alive,” in fact, was written 15 years after “The Dyslexified World,” and it was kind of an elaboration on the theme of the dyslexified world, to explain to people what it is to live with a listening problem affecting learning, language, communication, social behavior, etc.