„Głos kostny” — wspomnienie słuchaczki (1987)
Wspomnienie bezpośredniego świadka
Świadectwo dokumentalne. Wspomnienie zrelacjonowane przez Toni Maha Evangelopoulos, psycholożkę, dyrektor naukową Centrum Tomatisa w Grecji, podczas jej wystąpień w greckiej telewizji publicznej (EPT TV, kwiecień 2010). Przetłumaczone z greckiego. Umiejscawia tę scenę podczas prezentacji we Francuskiej Akademii w 1987 roku — miejsce i datę należy zweryfikować w archiwach.
Tomatis odróżniał przewodnictwo powietrzne od przewodnictwa kostnego dźwięku — to drugie przez szkielet, to pierwsze, dzięki któremu płód rozpoznaje głos matki. Evangelopoulos opowiada, że widziała, jak demonstrował to publicznie:
„Poproszono profesora Tomatisa, by dał usłyszeć »głos kostny«. Powiedział: »Dobrze, weźcie mikrofon« — odłożył go obok siebie, usiadł, z zamkniętymi ustami, zupełnie spokojny. A my wszyscy na widowni słyszeliśmy głos dobiegający od drzwi naprzeciw, z sufitu, zewsząd. Pytaliśmy się: »Z którego mikrofonu dobiega ten głos?« Gdy skończył, powiedział ze śmiechem: »Ode mnie — z zamkniętymi ustami.« Z tak pulsującą wibracją, że nikt nie potrafił ustalić, że głos wydobywa się z jego ust: wydobywał się drogą kostną."
Dodaje, że sama nauczyła się tej techniki — „nie po to, by śpiewać, lecz by jej uczyć" tych, którzy przechodzą sesje.
Nota redakcji: relacja bezpośredniego świadka, reprodukowana tak, jak przekazała ją autorka.